Ngữ pháp JLPT N5–N1

Nào là… nào là…

AやらBやら liệt kê các việc hoặc vật tiêu biểu, thường gợi cảm giác nhiều thứ, bận rộn hay lộn xộn.

Không biết nên làm hay không

Thể ý chí + か + dạng từ điển + まいか diễn tả do dự giữa làm và không làm; không phải phủ định một quyết định đã có.

Nếu cứ ở tình trạng… thì…

Thể thường + ようでは nêu một tình trạng làm căn cứ cho đánh giá bất lợi hoặc kết luận khó đạt mục tiêu.

Hãy cùng… nào

Thể ý chí + ではないか kêu gọi cùng hành động hoặc đề xuất mạnh; không hiểu như câu hỏi phủ định thông thường.

Rất; nhiều hơn hẳn; hẳn là…

よほど／よっぽど có thể nhấn mạnh mức độ lớn hoặc, cùng だろう／らしい, suy đoán một hoàn cảnh mạnh đủ giải thích sự việc.

Chỉ còn cách…

Không có lựa chọn khả thi nào khác ngoài hành động phía trước.

Hầu như không… cho ra hồn

ろくに + phủ định chỉ một việc được làm quá ít hoặc không đầy đủ, thường mang sắc thái đánh giá tiêu cực.

Chỉ một chút; vỏn vẹn

わずかに nhấn mạnh lượng hoặc mức độ rất nhỏ; わずか + số lượng cũng thể hiện ít hơn điều thường được mong đợi.

Xung quanh, về một vấn đề…

Thường dùng với thảo luận, tranh luận hoặc xung đột liên quan đến chủ đề được nêu.

Dựa trên, lấy… làm cơ sở

Lấy thông tin, trải nghiệm hoặc tư liệu làm nền để tạo ra hay quyết định điều khác.

Bất kể…

N + を問わず nêu một điều kiện không dùng để phân biệt hay giới hạn đối tượng; thường đi với tuổi, kinh nghiệm, thời tiết hoặc phạm vi.

Lấy… làm bước ngoặt

N + を契機に lấy một sự kiện làm cơ hội hoặc điểm khởi đầu cho sự thay đổi; thường dùng trong văn viết.

Ngoại trừ…

N + を除いて loại đối tượng đó khỏi phạm vi nhận xét. Nếu có は hoặc も ở phía sau, cần giữ ý đối chiếu hay bổ sung của cả câu.

Trước mắt; tạm coi là; đại thể

一応 cho biết đã đáp ứng mức tối thiểu hoặc đã làm để chuẩn bị, nhưng còn khả năng kiểm tra hay thay đổi tiếp.

Mặt khác; trong khi…

一方で đặt hai mặt hoặc hai tình trạng cạnh nhau để so sánh. Cần phân biệt 一方だ chỉ biến đổi theo một chiều.

Một mạch; một hơi

一気に diễn tả thực hiện liên tục hoặc thay đổi mạnh trong thời gian ngắn, không ngắt quãng.

Về phương diện…

Hậu tố 上, đọc じょう, theo sau danh từ như 法律上 hoặc 健康上 để giới hạn phương diện đang xét. Phân biệt 上で／上は đọc うえ.

Một khi đã… thì phải…

Vる／Vた + 上は lấy quyết định hay tình huống đã xác định làm tiền đề cho trách nhiệm, quyết tâm hoặc hệ quả. Đọc うえは.

Giữa lúc…; trong phạm vi…

中を nêu hoàn cảnh mà hành động vẫn diễn ra, như 忙しい中を. 中では giới hạn phạm vi so sánh hoặc đánh giá; không tự coi hai dạng là đồng nghĩa.

Hơn…; vượt mức…

N + 以上に hoặc mệnh đề + 以上に so sánh mức độ vượt một mốc; khác với 以上は nêu trách nhiệm một khi đã làm.

Một khi đã… thì…

Thể thường + 以上は lấy sự thật hoặc cam kết làm tiền đề cho trách nhiệm, quyết tâm hay kết luận sau; không chỉ là phép so sánh lớn hơn.

Ngoại trừ…; ngoài… ra

N + 以外 giới hạn hoặc loại một đối tượng khỏi phạm vi. Với に có thể thêm những đối tượng khác; với は thường đối chiếu phần còn lại.

Không có gì…; không nhất thiết phải…

何も + phủ định có thể phủ định toàn bộ đối tượng. Trong lời phản đối hoặc khuyên nhủ, có thể mang ý không cần đến mức làm như vậy.

Hoàn toàn không…

全く kết hợp vị ngữ phủ định nhấn mạnh phủ định hoàn toàn. Trong câu khẳng định, 全く có thể nhấn mạnh sự hoàn toàn hoặc thật sự.

Lại một lần nữa

再び nêu sự việc lặp lại sau lần trước, thường trang trọng hơn また. Không tự mang nghĩa tiếp tục liên tục không ngắt quãng.

Và; cùng với

Cách nối danh từ thường gặp trong văn bản trang trọng.

Mặt khác; trái lại

Thể thường + 反面 đặt cạnh nhau hai mặt trái ngược của cùng đối tượng. Danh từ và tính từ な thường nối bằng である.

Một chút cũng không…

少しも kết hợp phủ định để nhấn mạnh không có mức độ hoặc thay đổi dù nhỏ.

Ít nhất; tối thiểu

少なくとも nêu giới hạn thấp nhất về số lượng hoặc mức khẳng định. Không nhất thiết kèm cảm xúc mong muốn như せめて.

May mắn thay…

幸いなことに mở đầu nhận xét rằng sự việc sau là điều may mắn; phần なことに nêu đánh giá của người nói.

Không thể xảy ra; không thể có

Thân Vます + 得ない, đọc えない, phủ nhận khả năng xảy ra. Phân biệt với động từ độc lập 得る nghĩa là thu được.

Có thể xảy ra; có khả năng

Thân Vます + 得る nêu khả năng về mặt lý thuyết hoặc tình huống, không thay thế thể khả năng cho kỹ năng cá nhân. Đọc うる hoặc える; phủ định là えない.

Có lẽ; rất có khả năng.

Thể hiện phỏng đoán của người nói, không phải khẳng định chắc chắn.

Có nguy cơ…

Thường dùng với sự việc không mong muốn, không chỉ một khả năng trung tính.

Không có…; tạm bỏ… sang một bên

N + 抜きで／抜きにして loại một yếu tố khỏi hoạt động hoặc việc bàn luận. Không đồng nghĩa tự động bỏ qua mọi quy tắc.

Làm đến cùng

Thân Vます + 抜く nhấn mạnh vượt khó và hoàn thành trọn vẹn hành động. Khác động từ độc lập 抜く có nghĩa rút hoặc loại bỏ.

Sau khi trải qua… cuối cùng…

Nhấn mạnh kết quả sau một quá trình cân nhắc, nỗ lực hoặc khó khăn kéo dài.

Liệu có thật…; quả nhiên

果たして có thể nhấn mạnh nghi vấn, thường kèm か, hoặc xác nhận kết quả đúng như dự đoán. Cần dựa vào cả câu để phân biệt.

Ngay khi…; tùy thuộc vào…; diễn biến, lý do

Vます bỏ ます + 次第: ngay khi xong. N次第だ／N次第で: tùy vào N. 次第 còn là danh từ chỉ diễn biến hoặc lý do; cần xem cấu trúc đi kèm.

Tùy thuộc vào…

N + 次第で nói kết quả thay đổi theo yếu tố trước. Phân biệt thân Vます + 次第 nghĩa là ngay khi làm xong.

Dần dần

次第に chỉ sự thay đổi có tiến trình theo thời gian; không có nghĩa là ngay sau khi như Vます + 次第.

Bõ công; đáng công

Vた／Nの + 甲斐がある nói công sức hoặc trải nghiệm tạo ra giá trị xứng đáng. Đọc かい; nếu không đạt kết quả có 甲斐がない.

Ngay lập tức

直ちに nhấn mạnh hành động phải diễn ra không trì hoãn, thường trong chỉ thị hoặc thông báo trang trọng.

Tóm lại; nói cho cùng

Dùng để gom ý vừa nói hoặc nêu điểm cốt yếu của lập luận.

Ngược lại

逆に đổi hướng so sánh hoặc xét vấn đề từ phía đối lập; khác かえって vốn thường nhấn mạnh trái với mong đợi.

Chừng nào…; trong phạm vi…

Vる／Vている + 限り nêu điều kiện còn tiếp tục; Vない限り là trừ khi…; Vる限りでは giới hạn thông tin biết được. Phải đọc cả cấu trúc.

Dám; cố ý làm dù biết khó

あえて nhấn mạnh việc chủ động làm điều trái với lựa chọn thông thường, dù biết có khó khăn, rủi ro hoặc sự phản đối.

Đến cùng; nhất quán; chỉ là…

あくまでも có thể nhấn mạnh giữ lập trường đến cùng hoặc giới hạn rằng điều đang nói chỉ nằm trong phạm vi đó.

Có… thì mới có…

Nêu điều kiện nền tảng không thể thiếu để điều phía sau tồn tại.

Từ trước; trước khi sự việc xảy ra

あらかじめ thường đi với hành động chuẩn bị, thông báo hoặc xác nhận trước một sự kiện có thể dự liệu.