Ngữ pháp JLPT N5–N1

Chưa từng có lần nào…

Vた + ためしがない nhấn mạnh theo trải nghiệm chưa có trường hợp xảy ra, thường dùng để phê bình thói quen.

Một khi lỡ… thì…

Vたら最後／Vたが最後 cảnh báo rằng khi việc trước xảy ra sẽ dẫn tới kết quả khó đảo ngược, thường không tốt.

Nếu… thì lại có chuyện của…

VたらVたで hoặc い形かったらい形かったで thừa nhận một tình trạng rồi nói nó cũng có hệ quả riêng, thường là phiền toái.

Dù chỉ một… cũng không

Số lượng tối thiểu + たりとも + phủ định nhấn mạnh không cho phép ngoại lệ dù nhỏ nhất.

Đã là… thì phải xứng tư cách đó

Trong Nたる者, nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm; văn phong trang trọng.

Đúng lúc… nên vô tình…

Vた + 弾みに／拍子に nêu một hành động hoặc chuyển động làm phát sinh kết quả bất ngờ, thường ngoài ý muốn.

Ngay cả… cũng…; chỉ nghĩ thôi cũng…

だに là cách nhấn mạnh văn viết hoặc cổ. Với phủ định thường nêu trường hợp tối thiểu cũng không; trong 想像するだに là chỉ tưởng tượng thôi cũng.

Nào là… nào là…

AだのBだの liệt kê nhiều thứ hoặc lời nói tiêu biểu, thường có sắc thái phàn nàn hoặc coi những điều đó là vụn vặt.

Lẽ ra… vậy mà…

Thể thường + だろうに nêu điều đáng lẽ có thể dự đoán, kèm tiếc nuối, trách móc hoặc trái với thực tế.

Này…; đã bảo là…

ってば／ったら dùng trong lời gọi hoặc nhắc lại có cảm xúc, thường là thân mật, sốt ruột hay phàn nàn. Không thay lời nhắc lịch sự trong mọi tình huống.

Lúc… lúc…; qua lại…

V dạng nối + つ + V dạng nối + つ dùng trong một số cặp diễn tả hành động luân phiên, như 行きつ戻りつ. Khác một động từ + つつ chỉ đồng thời.

Kể từ khi… thì suốt từ đó…

Một sự kiện làm mốc cho thay đổi kéo dài về sau.

Đáng ra nên…; làm… là hợp lẽ

Nêu điều người nói đánh giá là hợp lý hoặc xứng đáng được thực hiện.

Làm cho xem; nhất định sẽ làm được

Có thể biểu diễn hành động để người khác thấy, hoặc bày tỏ quyết tâm đạt kết quả.

Dù… cũng không thể thay đổi gì

Vても + どうにもならない nói hành động đó không giải quyết được tình thế; thường khuyên chấp nhận hoặc chọn cách khác.

Làm… cũng không có trở ngại

Vても + 差し支えない cho phép hoặc xác nhận một hành động không gây bất tiện, thường trong hoàn cảnh tương đối trang trọng.

Nếu… thì tôi không chịu trách nhiệm

Vても知らない thường dùng như lời cảnh báo thân mật về hậu quả người nghe tự phải chịu, không đơn thuần là không biết một sự thật.

Luôn hết lòng…

Vて + やまない diễn tả tình cảm hoặc nguyện vọng bền bỉ, như mong ước hay kính trọng. Không dùng cho mọi hoạt động thể chất diễn ra liên tục.

Rất… đến mức chịu không nổi

Vて／い形くて／な形で + かなわない, cũng viết 敵わない, thường than phiền một cảm giác hoặc tình trạng mạnh. Khác かなわない nghĩa là không sánh bằng trong câu khác.

Không phải việc chỉ… là xong

Vて + 済むことではない khẳng định hành động được nêu chưa đủ giải quyết trách nhiệm hoặc hậu quả.

Dù là…; cho dù…

Văn viết; hai vế であれ…であれ có thể liệt kê các trường hợp không làm đổi kết quả.

Dù là… hay là…

AであれBであれ liệt kê các tình huống mà kết luận vẫn giữ nguyên, thường trong văn viết hoặc lời phát biểu trang trọng.

Nếu không gọi là… thì còn là gì

Nでなくてなんだろう dùng câu hỏi tu từ để khẳng định mạnh cách đánh giá N; không phải yêu cầu người nghe tìm một tên khác.

Phải chăng là…

Câu hỏi suy đoán trang trọng, gần với ではないだろうか.

Có phải là… đâu mà…

Phủ nhận tình trạng trước để phê phán hoặc cho rằng hành động sau không cần thiết; thường có では／じゃ đứng trước.

Không thể chỉ… là xong

N／V thường + では済まない nói một hậu quả hoặc trách nhiệm không thể giải quyết đơn giản trong giới hạn đó.

Vừa là… vừa là…

NでもありNでもある cùng thừa nhận hai vai trò hoặc đặc điểm của một đối tượng; không phải phủ định kép.

Hoàn toàn không phải…

Nでも何でもない hoặc い形くも何ともない phủ định mạnh cách gọi hay tính chất được nêu. Sắc thái thường dứt khoát, có thể thiếu lịch sự.

Vì là dịp, hoàn cảnh đặc biệt… nên…

Nêu hoàn cảnh làm cơ sở giải thích một kết quả dễ hiểu.

Nếu là… thì sẵn sàng…

N／thể thường + とあれば nêu điều kiện đặc biệt khiến người nói chấp nhận làm điều thường ngày khó làm.

Xét cả… lẫn…

NといいNといい lấy hai mặt tiêu biểu để đưa nhận xét chung, thường mang khen, chê hoặc cảm thán. Không phải phép liệt kê trung tính đơn thuần.

Nói là… hay là…

AというかBというか thể hiện khó gọi chính xác tình trạng là A hay B, hoặc sửa cách diễn đạt để nêu sắc thái đúng hơn.

Chỉ khoảng, cùng lắm đến mức…

Ước lượng mức độ vừa phải, thường thấp hơn kỳ vọng.

Suốt cả khoảng thời gian…

Khoảng thời gian + というもの nhấn mạnh trạng thái hoặc hành động diễn ra suốt khoảng đó. Khác Nというもの dùng nêu khái niệm hoặc bản chất của một loại sự vật.

Như vậy có nghĩa là…

というわけだ đưa ra kết luận hoặc lời giải thích được suy ra từ thông tin trước. Không nhầm với というわけではない giới hạn cách suy diễn.

Không hẳn có nghĩa là…

Bác bỏ hoặc giới hạn cách suy diễn từ điều trước, không nhất thiết phủ định toàn bộ sự việc.

Dù là… cũng…

N／thể thường + といえども thừa nhận một trường hợp nhưng nói kết luận chung không thay đổi; văn phong trang trọng.

… không sao tả hết; vô cùng…

Nhấn mạnh cảm xúc hoặc mức độ rất cao, không phải phủ định tính chất đứng trước.

Không riêng…; khắp cả…

NといわずNといわず nêu hai ví dụ để bao quát toàn bộ phạm vi, không chỉ giới hạn ở đúng hai đối tượng đó.

Nói đến… thì thật là…

N + ときたら nêu một người hoặc sự vật làm chủ đề cho lời phàn nàn, trách móc hay cảm thán mạnh.

Đã vậy lại còn…

Mệnh đề + ときている thêm một đặc điểm làm đánh giá tổng thể rõ hơn; thường có ý ngán ngẩm nhưng cũng có thể khen.

Đúng lúc…; lẽ ra… nhưng…; phần, chỗ…

Có thể nêu tình huống bị xen ngang, lời mở đầu lịch sự, hoặc trái với dự kiến. Phân biệt ところ là danh từ “phần, chỗ”.

Được cho là…

Nêu nhận định hoặc cách đánh giá được chấp nhận, không nhất thiết là ý riêng của người nói.

Không ngờ người như… lại…

N chỉ người + としたことが diễn tả ngạc nhiên trước sai sót không giống khả năng hoặc tính cách thường thấy; hay dùng với bản thân.

Trong tích tắc; ngay khi chưa kịp nghĩ

とっさに mô tả phản ứng tức thời trước tình huống bất ngờ, không có nhiều thời gian cân nhắc.

Dù là…; cho dù…

Văn viết, đôi khi cổ; kết quả không thay đổi dù thừa nhận điều trước.

Nếu đến trường hợp…; khi nói tới…

Chuyển sang xét một tình huống hoặc vấn đề cụ thể và hệ quả của nó.

Cái gọi là…; rằng… thì…; thật không ngờ…

Dùng định nghĩa hoặc nêu chủ đề có đối chiếu. Ở cuối một mệnh đề cảm thán có thể biểu lộ ngạc nhiên; không phải mọi とは đều là cảm thán.

Tuy vậy; dẫu nói là…

Thể thường + とはいえ hoặc とはいえ đầu câu thừa nhận điều trước rồi bổ sung giới hạn hay một mặt trái với kỳ vọng.

Trái hẳn với…

N + とは打って変わって／とは打って変わり nhấn mạnh sự thay đổi rõ rệt so với tình trạng hoặc thời điểm trước.