Ngữ pháp JLPT N5–N1

Không thể đem so với…

N + とは比べものにならない nhấn mạnh chênh lệch lớn đến mức không cùng tầm so sánh, có thể tốt hơn hoặc kém hơn.

Như muốn nói rằng…

Nội dung được gợi ra + とばかりに diễn tả thái độ hoặc hành động khiến người quan sát hiểu thông điệp đó, dù không nói thành lời.

Vừa thấy… là…

Mệnh đề + とみると nói chủ thể nhận thấy tình huống rồi lập tức hành động hoặc phán đoán theo tình huống ấy.

Một người ở tư cách… mà lại…

N chỉ vai trò + ともあろうものが phê bình hành động không tương xứng với địa vị hoặc trách nhiệm đáng lẽ phải có.

Dễ có xu hướng…

ともすれば nói nếu không chú ý thì tình trạng có thể nghiêng về một hướng, thường không tốt; khác suy đoán về một lần xảy ra cụ thể.

Không chủ ý, vu vơ…; không rõ…

VるともなくV chỉ làm không có mục đích rõ; từ nghi vấn＋ともなく chỉ nguồn hoặc đối tượng không xác định.

Không rõ là… hay…

AともBとも, thường kết hợp 言えない hoặc 判断できない, nói chưa thể phân định hai khả năng. Khác とも cuối câu khẳng định.

Đặc biệt là…

とりわけ chọn một đối tượng nổi bật hơn phần còn lại trong phạm vi vừa nói, thường trong lối diễn đạt tương đối trang trọng.

Kết hợp, cộng hưởng với…

Hai yếu tố cùng tác động làm kết quả rõ hoặc mạnh hơn.

Vừa nhìn thấy… thì ngay…

Vる + と見るや nói hành động sau diễn ra ngay khi nhận thấy một dấu hiệu; thường kể lại sự việc cụ thể.

Cũng có thể nói là…

Thể thường + と言えなくもない là cách thừa nhận dè dặt; không mạnh như khẳng định thẳng rằng chắc chắn là như vậy.

Dù làm thế nào cũng không…

どうにも đi với phủ định để nói bế tắc hoặc không kiểm soát được tình trạng. Không đơn thuần là hỏi cách làm.

Biết đâu lại…; không loại trừ…

Vない + とも限らない là phủ định kép, nói vẫn có khả năng xảy ra điều đó; không có nghĩa chắc chắn không xảy ra.

Dù chưa đến mức…

Vない + までも thừa nhận chưa đạt mức trước nhưng ít nhất phải hoặc có thể đạt mức thấp hơn phía sau.

Liệu có cách nào… được không

Dạng khả năng phủ định + ものか／ものだろうか diễn tả mong muốn tìm được giải pháp cho một điều khó thực hiện.

Cũng không phải là không thể…

Vない + ものでもない biểu thị khả năng hoặc sự chấp nhận dè dặt. Không phải lời khẳng định mạnh rằng chắc chắn sẽ làm.

Ngay trong trạng thái…; giữ nguyên…

Trong 生まれながらに là “ngay từ khi sinh ra”; nối trạng thái được giữ nguyên, không phải hai hành động đồng thời.

Nếu không có… thì không thể…

Thường đi với kết luận phủ định để nhấn mạnh điều kiện thiết yếu.

Mà không có, không làm…

N＋なしに hoặc Vることなしに: thiếu một điều kiện hay hành động.

Nếu là… thì còn hiểu được, chứ…

Nならいざしらず／Nはいざしらず đối chiếu trường hợp còn chấp nhận hoặc chưa biết với trường hợp sau được đánh giá rõ hơn.

Chỉ riêng… mới có, mới làm được

Nhấn mạnh nét độc đáo, giá trị đặc trưng của đối tượng.

Vừa… thì…; …hoặc…; theo cách tương ứng…

Vるなり nêu hành động ngay sau đó; NなりNなり nêu lựa chọn; Nなりに là theo cách, khả năng của N.

Dù chỉ một chút…

Từ chỉ lượng ít + なりとも nêu mức tối thiểu mong được chấp nhận; thường gặp trong lời nhờ vả hoặc yêu cầu dè dặt.

Theo cách, trong khả năng riêng của…

Thừa nhận giới hạn nhưng vẫn đánh giá nỗ lực hoặc đặc trưng của đối tượng.

… hay… đều được

NなりNなり hoặc VるなりVるなり liệt kê phương án tiêu biểu để lựa chọn, thường trong đề nghị. Khác Vるなり chỉ vừa làm xong thì ngay lập tức.

Thật là…!; đến tận…; gì, như thế nào (trong câu hỏi)

Thường mở đầu cảm thán trước mức độ hoặc sự việc bất ngờ. Trong なんと言う, なんと có thể là “nói là gì”; cần xem câu đi kèm.

Trong hoàn cảnh, vị trí đặc biệt…

Văn viết, lấy hoàn cảnh làm nền để nêu hành động hoặc đặc điểm.

Phụ thuộc vào…

N／mệnh đề nghi vấn + にかかっている đặt thành bại hoặc kết quả vào một yếu tố quyết định, không phải nghĩa treo lên của 掛かる.

Một khi để… xử lý thì…

N chỉ người + にかかっては／にかかったら thường nêu năng lực, cách xử lý đặc trưng khiến người khác khó đối phó hoặc không tránh khỏi kết quả.

Mượn cớ…

N + にかこつけて nói dùng một sự việc làm lý do bề ngoài để thực hiện mục đích khác. Thường có ý đánh giá không tốt.

Mải lo… mà sao nhãng việc khác

N + にかまけて nói bị cuốn vào một việc đến mức bỏ quên trách nhiệm hoặc việc cần làm khác.

Ngay cả… thì cũng…

Nにしたところで／mệnh đềとしたところで nêu trường hợp giả định nhưng kết quả vẫn có giới hạn hoặc không tốt như mong đợi.

Mãi đến… mới…; ngay ở mức…

Tuổi, lần hoặc giai đoạn + にして nhấn mạnh mốc đạt một kết quả; có thể đi cùng やっと hoặc 初めて. Phân biệt NにしてN chỉ đồng thời hai vai trò trong cấu trúc khác.

Không chỉ dừng ở… mà còn…

Phạm vi hoặc ảnh hưởng vượt khỏi giới hạn được nêu trước đó.

Không cần…; không sánh bằng…

Vる + には及ばない nói không cần làm; Nには及ばない có thể nói không đạt mức so sánh. Cần phân biệt theo từ đứng trước.

Không đến mức phải…

Vる + には当たらない đánh giá rằng không cần hoặc không có lý do để làm việc như lo lắng, ngạc nhiên hay chỉ trích đến mức đó.

Khó hợp lý; có chỗ gượng ép

Vる + には無理がある nói một cách làm hoặc lập luận khó thực hiện hay thiếu hợp lý. Không nhất thiết là hoàn toàn bất khả thi.

Liên quan, gắn với…

N + にまつわる + N nói những câu chuyện, thông tin hoặc vấn đề có liên hệ với đối tượng trước.

Dù thế nào cũng phải có giới hạn

Phê phán một hành vi hoặc mức độ đã vượt quá giới hạn chấp nhận được.

Hơn cả…

N + にも増して làm nổi bật mức độ cao hơn một người, thời điểm hoặc tình trạng làm mốc so sánh.

Không phụ thuộc vào…; bất kể…

Chỉ việc không lấy yếu tố phía trước làm điều kiện quyết định.

Đáng…; xứng đáng…

N／Vること + に値する đánh giá một việc đủ giá trị để nhận lời khen, sự chú ý hoặc hành động khác.

Đi trước…; tiên phong…

N + に先駆けて nhấn mạnh thực hiện sớm hơn người khác hoặc trước lúc một thay đổi chung diễn ra. Khác chỉ chuẩn bị trước với に先立って.

Theo đúng quy định, nguyên tắc…

Nhấn mạnh làm theo khuôn phép, tiền lệ hoặc quy tắc.

Phù hợp, sát với…

N + に即して nói hành động hoặc nhận định bám sát thực tế, quy định hay tình huống làm chuẩn.

Trái hẳn với…

N + に引き換え nhấn mạnh hai đối tượng có sự khác biệt tương phản rõ rệt; thường có đánh giá khen hoặc chê.

Không đành lòng…

Vる + に忍びない nói cảm xúc khiến người nói không nỡ thực hiện hoặc chứng kiến hành động đó.

Đối chiếu với…

N + に照らして lấy luật lệ, kinh nghiệm hoặc tiêu chuẩn làm căn cứ so sánh và đưa ra phán đoán.

Chịu được…; đủ giá trị, đáng để…

Nói khả năng chịu đựng; trong 鑑賞に堪える còn có nghĩa đạt chất lượng để thưởng thức.

Riêng đến trường hợp… thì…

N + に至っては đưa ra một trường hợp cực đoan hoặc khác biệt để làm nổi bật tình hình, thường có ngạc nhiên hoặc phê bình.